అనువాదలహరి

రాస లీల (The King Amuses Himself ) — Victor Hugo నాటకానికి స్వేఛ్చానువాదం ప్రథమాంకం 5వ భాగం

(రంగస్థలి రెండు భాగాలుగా విడివడి “తెర వెనుక”  జరిగే విషయాలన్నీ  ప్రేక్షకులకు కనిపిస్తుంటాయి. )

ప్రథమాంకము   దృశ్యం 5

(రాజు, త్రిభుల, కాశ్యప, వేలరీ, తదితరులు)

వేలరీ: నామాట వినవలసిందే! నన్ను వద్దని శాసించే వారెవ్వరు?

రాజు: ( తేరుకుని) ఓహ్! మీరా, వేలరీ!

వే: అవును, నేనే!

(రాజు కోపంతో అతని మీదకు వెళ్లబోతుండగా త్రిభుల అడ్డుకుంటాడు)

త్రి: ప్రభూ! అతనితో సంభాషించడానికి  నాకు అనుజ్ఞ ఇవ్వండి.

(నాటక ఫక్కీలో నిల్చుని వేలరీతో)

స్వామీ! ఒకప్పుడు తమరే కదా, ఈ సింహాసనానికి  వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు లేవదీసింది.  అయినా ప్రభువులు తమకు సహజమైన ఔదార్యంతో  కనికరించి క్షమా భిక్ష పెట్టారు.  కాని ఇప్పుడు మిమ్మల్ని ఏ వెర్రి ఆవహించింది? (కాశ్యపను చూపిస్తూ) ఇంతవరకు ఎన్నడూ కనీ వినీ ఎరుగని మరుగుజ్జూ, కురూపీ, సంస్కార హీనుడూ, ముక్కుమీద బొడిపెలతో అందవికారంగా ఉన్న  అటువంటి ఆకారంనుండా మనుమల్ని ఆశిస్తున్నారు?  నా గూనిలాగే  వంకరవాడు అతను.  మీ కూతుర్ని అతని సరసను చూస్తే ఎవ్వరైనా నవ్వుకో వలసిందే!
ప్రభువులే కనుక  ఆదుకోపోతే, మీకు (కాశ్యపను చూపిస్తూ) అతనికంటే  అపూర్వమైన  నమూనాలవంటి మనుమలు కలిగి ఉండేవారు.  రోగిష్టులు, అనాకారులూ, కురూపులూ, అతనిలాగే పొట్ట ఉబ్బిపోయో…

(కాశ్యప ఆవేశంతో ఊగిపోతుంటాడు)

లేదా నాలాగ  గూనితోనో. అబ్బ! ఎంత రోత!
ఇకపై ప్రభువులు మీరు గర్వ పడేటటువంటి మనుమల్ని ప్రసాదిస్తారు.

మీ కాళ్లమీద తారంగం, తారంగం, మీ బవిరిగడ్డంతో ఆటలూ…
(త్రిభులను అభినందిస్తూ అందరూ చప్పట్లు కొడతారు)

వేలరీ:  ఇంతవరకూ జరిగిన అవమానాలు చాలక  మరొకటన్నమాట!
ప్రభూ! నామాట వినాలి! పాలితులు నివేదన చేస్తున్నప్పుడు  చెవి ఒగ్గి వినడం పాలకుల ధర్మం. నిజమే! మీ సార్వభౌమత్వం నన్ను వధ్యశిలకు  తీసుకువెళితే, అక్కడ మీ క్షమా భిక్ష నన్ను కలలా కమ్మేసింది.  అప్పుడు మిమ్మల్ని ఆశీర్వదించాను కూడా… ప్రభువుల క్షమ  మృత్యువుకన్న  పదునైనదన్న సత్యం గ్రహించుకోలేక.   ఒక తండ్రిని రక్షించుకుందికి అతని తనయ తన శీలాన్ని  బలిచేసుకుంది.  ఔను! తరతరాలుగా మచ్చ ఎరుగని ఈ పాటియర్ వంశంపై- కనీసం అభిమానం గాని, గౌరవంగాని, జాలిగాని, విచారంగాని లేని నువ్వు, ఓ ఫ్రాన్సిస్, ఆ రాత్రి ఏం చేశావ్? నీ పానుపునే ఆమె శీలానికి సమాధిని చేశావు. నాకూతురు కోరుకున్నది భయం అంటే ఎరుగని , వేలెత్తి నేరం చూపించలేని (కాశ్యపను చూపిస్తూ) బయ్యార్డ్ లాంటి వ్యక్తిని.  నువ్వు మాయమాటలతో, అనురాగపు నటనలతో అమాయకురాలైన ఆమెను మోసపుచ్చావు.  తండ్రి ప్రాణాలను రక్షించుకుందికి  తపన పడిన ఆమెకు – హృదయంలేని రాజువి దొరికావు— కోరికను అనుగ్రహిస్తూ. తండ్రి ప్రాణాలకు ఒక నిర్దాక్షిణ్యమైన బేరం పెట్టావు.  అదిఘోరమైన వ్యాపార సరళి.  ఒక పెద్ద తప్పు చేసావు.

ఈ దేశంలోని మహామహుల్లో ప్రవహిస్తున్నట్టే- నా శరీరంలో ప్రవహిస్తున్న ప్రతి రక్తపు బొట్టూ నీదే! కాదనను.  ఈ బవిరిగడ్డాన్ని క్షమిస్తున్నట్టు నటించి, శోకతప్తయైన ఒక స్త్రీ  శీలాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా కాలితో తొక్కేసేవే! అది చాలా హేయమైన పని.  తండ్రి నీ సేవకుడు. కాని, కుమార్తె కాదే! రారాజుల అధికార పరిధిని నువ్వు అతిక్రమించావు.  అయినా క్షమించావన్న కీర్తి నీకు. తిరుగుబాటు చేసానన్న అపప్రథ నాకు. నీవేగనుక నా మందిరం దరిదాపులకు వచ్చి ఉంటే, మోకాళ్ళపై ప్రణమిల్లి మరీ మృత్యువునే కోరుకునే వాణ్ణి. నా కుమార్తెకూ- నా జాతికీ- నా కీర్తికీ- క్షమ అంటే– ఛీ! ఒకసారి పంకిలమైన జాతి నాజాతి అనిపించుకోదు.  అవమానంతో సమానం.  నాకూ వాటికీ- ఋణం తీరిపోయింది.

నేనిపుడు ఆమెను నీదగ్గరనుండి తీసుకుపోడానికి రాలేదు. నీ దగ్గరే ఉండనీ. కళంకముద్రితమైన ఏ వస్తువునూ నీ దగ్గరనుండి తీసుకుపోను.  నీ ఆనందోత్సవాల మధ్య- ఏదో ఒకరోజు ఇది జరిగి తీరుతుంది.  ఏ తండ్రిదో- సోదరిడిదో- ఏ అభాగ్యుడైన భర్తదో-  హస్తం నీ వంశాంకురాన్ని, నీ వంశాన్ని సమూలంగా నాశనం చేస్తుందో-  అప్పటిదాకా నీతోనే ఉండనీ. నా విషణ్ణవదనం నిన్ను వెంటాడుతూ, నువ్వు చేసిన ఈ నీచకార్యాన్ని  నీకు పదే పదే గుర్తుచేస్తుండాలి. అది విని, న్యూనతాభావంతో, నీ అహంకారం నాముందు తల వాల్చాలి.  ఇక నువ్వు నీ సేవకులకు  నా శిరస్సు ఛేదించమని ఆజ్ఞ జారీ చెయ్యి.

చెయ్యగలవా? చెయ్యలేవు. ఎందుకంటే, అప్పుడు నా ఆత్మ తిరిగి వచ్చి నీకు హెచ్చరిక….

రా: ఉట్ఠి పిచ్చి ప్రేలాపన! (పెన్నతో) ఈ దేశద్రోహిని బందీ చెయ్యండి!

త్రి: (వెలరీని వెక్కిరిస్తూ) పాపం! అమాయకుడు! ఏదో వాగుతున్నాడు.

వేలరీ:   ఎలాగూ చనిపోతున్న సింహం కోసం ఒక విశ్వాసం గల కుక్కను బలిచేసుకోవడం తెలివి తక్కువ దనం. (త్రిభులవైపు తిరిగి) నువ్వు ఎవరో నాకు తెలియదు.  ఎవరయితేనేం!  నీకు నా కన్నీళ్ళు ఒక ఆటగా, ఒక వ్యావృత్తిగా మారింది.  హేయమైన అపహాస్యాలూ- విషసర్పం కంటే పదునైన కోరలూ ఉపయోగిస్తున్నావు. ఇదే నాశాపం!

(రాజు తో)  నీ మకుటంలో ఈ దేశంలోని అపురూపమైన మణులు పొదిగి ఉన్నాయి.  నానుదుట ముదిమి, శిరస్సు మీద పలిత కేశాలూ ఉన్నాయి.  అయినా చెరొక కిరీటాన్నీ ధరించి, ఇద్దరమూ రాజులమే.  ఒకవేళ ఒక అపవిత్ర హస్తం  నీకు అపచారం చేసినా, అవమానం చేసినా, నీ భుజబలంతోనే దానికి ప్రతీకారం తీర్చుకో యత్నింతువుగాక! నాకు జరిగిన అవమానాలకు  భగవంతుడే ప్రతీకారం చేస్తాడు

(వేలరీని భటులు ఈడ్చుకుని వెళ్ళిపోతారు)

(ప్రథమాంకం సమాప్తం)

రాస లీల (The King Amuses Himself ) — Victor Hugo నాటకానికి స్వేఛ్చానువాదం ప్రథమాంకం 4 వ భాగం

ప్రథమాంకము            దృశ్యం 4

[ఫ్రాన్సిస్,  త్రిభుల ప్రవేశం)

త్రి: రాజసభకు మేధావులా? ఇంతకంటే దారుణం ఇంకెక్కడా ఉండదు.

ఫ్రా: అయితే పోయి చెప్పుకో.  మా సోదరి సలహా మండలిని మేధావులతో  నింపాలని యోచిస్తున్నది.

త్రి: ఇది మనలో  మన మాట. నేను మీ కంటే తక్కువ తాగేనని ఒప్పుకుంటారు గదా.  కాబట్టి మనిద్దరిలో  నాకు ఈ విషయం  అన్ని కోణాలూ, రూపాలూ, వర్ణాలూ చర్చించి, నిర్ణయించే అధికారం ఉంది. నాకు ఒక ఆధిక్యత ఉంది. అట్టే మాటాడితే రెండు ఉన్నాయి. మొదటిది నేను తక్కువ తాగడం. రెండోది– నేను రాజుని కాకపోవటం. మీ సలహా సంఘంలో మేధావుల్ని రమ్మనమనే కంటే,  కరువునూ, మహమ్మారినీ పిలుచుకు రండి.

ఫ్రా: మరి మా సోదరి సలహామండలిని మేధావులతో నింపడానికే నిర్ణయించుకున్నదే!

త్రి: అది ఒక సోదరికి కూడని పని. నన్ను నమ్మండి ప్రభూ! ఈ విశాల జంతు ప్రపంచంలో  మేధావిగా చలామణీ అయ్యే వ్యక్తి కంటే  హీనమైనదీ, నికృష్టమైనదీ, ఎక్కడా కనిపించదు. ఒక జిత్తులమారి తోడేలు గాని, నక్క, కాకి, కుక్క, అన్నార్తుడైన కవి,  విశ్వాసఘాతకుడు, గుడ్లగూబ, ఎలుగుబంటి, సోమరిపోతు ఎవరైనా,  వాడిలో సగానికి కూడా సాటిరావంటే నమ్మండి.  మీకు సుఖంలేదా? దండయాత్రలు లేవా? సర్వం సహాధికారం లేదా? అన్నిటినీ మించి కాంతులీనుతూ, సుగంధపరిమళాలు వెదజల్లే మనోహారిణులైన  సుందరీ మణులకు కొదవా?

ఫ్రా: ఒకరోజు రాత్రి మార్గరెట్ నా చెవిలో— స్త్రీల చెలిమి నన్ను కలకాలం కట్టిపడేయలేదని చెప్పింది. ఏదో ఒకరోజు  విరక్తి కలుగుతుందట.

త్రి: చిత్రమైన చికిత్సే.  విరక్తహృదయాలకు మేధోల్లసనం! వాహ్!  ప్రభూ! ఆమె ఎప్పుడూ  విపరీత మైన చికిత్స చేస్తానంటే, మీరు నమ్ముతారనుకుంటా.

ఫ్రా: అయితే నాకు మేధావులక్కరలేదు.  ఐదుగురో, ఆరుగురో  కవులు చాలు.

త్రి: నేనే రాజునయితే, పాపాత్ముల్ని పవిత్రుల్ని చేసే గంగాజలాన్ని యమభటులు ద్వేషించిన దానికంటే కూడా ఎక్కువగా కవుల్ని ద్వేషిస్తాను.

ఫ్రా: కేవలం  ఐదుగురో, ఆరుగురో…

త్రి: అబ్బో, అదే చాలు. ఒక గుర్రాలశాల పెట్టు. నిజానికి ఒక జంతుప్రదర్శన శాలే! మనం ఇప్పటికే మరువీచి ప్రతాపం చూస్తున్నాం…వాడి అంత్యానుప్రాసలు భరించలేక చస్తున్నాం.

(తెర వెనుక నుండి)

మరువీచిక: కృతజ్ఞుణ్ణి.
(తనలో) ఈ మూర్ఖుడు నోరు మూసుకోగలిగి ఉంటే వాడంత తెలివైనవాడు మరొకడుండకపోను.

(తెర ముందు)
త్రి: ప్రభూ అందాన్నే మీ స్వర్గంగా కొనసాగనియ్యండి.  ఈ ప్రపంచాన్ని ప్రకాశవంతం చెయ్యగలిగేది సూర్యుడే. ఈ పుస్తకాలతో మీ బుర్ర పాడుచేసుకోకండి.

ఫ్రా: లేదు. లేదు. నిజానికి ఆపిల్సు ఆంటే చేపలకు ఎంత ఇష్టమో, నాకు పుస్తకాలంటే అంతే.

(ఇంతలో తెరవెనుక నుండి నవ్వులు వినిపిస్తాయి)

త్రిభులా! వాళ్ళు నీ గురించే చెప్పుకుని నవ్వుకుంటున్నట్లున్నారు.

(ఆ దిశగా వెళ్ళి- వాళ్ళ మాటలు చెవి ఒగ్గి విని, వెనుదిరుగుతాడు)

వాళ్ళు ఇంకో మూర్ఖుడి గురించి మాటాడుకుని నవ్వుకుంటున్నారు.

ఫ్రా: ఎవరు?

త్రి: ఇంకెవరు? ప్రభువులే!

ఫ్రా: వాళ్ళేమంటున్నారు?

త్రి: వాళ్ళు మిమ్మల్ని పిసినారి అంటున్నారు. సంపదలు రాజ్యాన్ని విడిచిపోతున్నా, తమ చేతులకు ఏమీ అంటటం లేదని వాపోతున్నారు.

ఫ్రా: వాళ్ళను ఇక్కడనుండే పోల్చుకోగలను… మధునిష, బహుగుణ, మాతంగ. అవునా?

త్రి: అవును.

ఫ్రా: కృతఘ్నులు. విశ్వాసం లేని కుక్కలు. అందులో ఒకడిని జలసేనాధ్యక్షుడ్ని చేసాను.  ఒకర్ని దేశానికే అత్యున్నతపోలీసు జనరల్ ని చేశాను. మాతంగ ను మా ఇంటికే “మాస్టర్”ని చేశాను. అయినా ఇంకా గునుస్తున్నారు.

త్రి: అవి చాలవు. వాళ్లకు  మీరు తక్షణం చెయ్యవలసింది ఇంకొకటి ఉంది. అది తక్షణమే చేసెయ్యండి.

ఫ్రా: ఏమిటది?

త్రి: ఉరి తీయించడమే!

(తెర వెనుక నుండి అదే సమయంలో)

ఫెన్న:   (త్రిభుల వైపు చెయ్యి చూపిస్తూ, మాట్లాడుతున్న ముగ్గురితో) విన్నారా వాడి మాటలు?

బహు: ఆహా!

మధు: వాడు దానికి తగిన ప్రతిఫలం అనుభవిస్తాడు.

(తెర ముందు)

త్రి: (రాజుతో) బాధామయమైన  శూన్యం మీ హృదిని వేదిస్తూ ఉండి ఉంటుంది. అందులోనూ. ఇంతమంది అందగత్తెలలో, ఏ ఒక్కరి కనులూ మిమ్మల్ని నిరాకరించలేకపోయినా, ఒక్క మనసైనా మిమ్మల్ని ప్రేమించడం లేదని తెలిస్తే…

ఫ్రా: ఆ విషయం నీకెలా తెలుసు?

త్రి: ప్రభూ! అమాయకత్వం మొగ్గ విడుతున్నప్పుడు కలిగేదే నిజమైన ప్రేమ. ఆ స్థితి దాటిన తర్వాత చూపించే ప్రేమ – ప్రేమ కాదు.

ఫ్రా: అంటే, నన్ను మనస్ఫూర్తిగా ప్రేమించే స్త్రీని వెదుక్కో లేకపోయేననేనా  నీ అభిప్రాయం?

త్రి: తమ హోదా తెలియనిది ఎవరికి గనుక?

ఫ్రా: (తల పంకిస్తూ) అవును. ఎవరికి తెలియదు గనుక.  (తనలో) అలా అయితే- బుస్సీ భవనంలో నా చిన్నారి ప్రేయసి విషయం చెప్పను.

త్రి: (ఏదో విషయం ఉందని పసి గట్టి) ఒక సామాన్య స్త్రీ?

ఫ్రా: ఏం? కాకూడదా?

త్రి: (ఆందోళనతో) అయితే బహుపరాక్! మీప్రేమ  ఊహించరాని ప్రమాదాల మధ్య ప్రయాణం చేస్తోంది.  ఈ ప్రజలకి కోపం వస్తే, రోమన్ల వలె వెర్రెక్కిపోతారు.  ప్రాణాలు తాకట్టుపెట్టయినా తమ వస్తువుల్ని విడిపించుకుంటారు.  తమబోటి ప్రభువులు, నాబోటి బంట్లు, మన స్నేహితుల అందమైన భార్యలతోనూ, చెల్లెళ్లతోనూ సంతృప్తిచెందవలసిందే!

ఫ్రా: నా ఉద్దేశ్యంలో కాశ్యప భార్య నాకు బాగా  నప్పుతుందనుకుంటాను.

త్రి: అలాగయితే ఆమెను వరించండి.

ఫ్రా: చెప్పడం సులువు. చెయ్యడమే కష్టం.

త్రి: ఈ రాత్రికే ఆమెను కిద్నాప్ చేద్దాం.

ఫ్రా: ఈర్ష్యాళువైన ఆమె భర్త?

త్రి: ఏదో మిష మీద వాడిని జైలుకి పంపించెయ్యండి.

ఫ్రా: ఓహ్! లాభం లేదు.

త్రి: పోనీ నష్టం భర్తీ చెయ్య డానికి – అతనికి ఒక పదవి పారేయండి.

ఫ్రా: అలా అయినప్పటికీ,  అసూయతో ఎదురు తిరిగి- ఇంటికప్పులెక్కి మరీ అరుస్తాడేమో?

త్రి: హు! ఈ మనిషితో కొన్నా కష్టమే! కసిరినా కష్టమే!

(త్రిభుల మాట్లాడుతుండగా కాశ్యప వచ్చి మిగతా సంభాషణ అంతా చాటుగా వింటాడు)

అయితే దానికి ఒక చిన్న  సులభమైనదీ, సూక్ష్మమైనదీ ఒక ఉపాయం ఉంది.  దాన్ని ముందే  ఎందుకు ఊహించలేకపోయానా అని నాకే ఆశ్చర్యం వేస్తోంది. వాడికి శిరఛ్చేదం చేయించండి.
(కాశ్యప ఒక్క సారి గతుక్కు మని , వెనక్కి ఒక అడుగు వేస్తాడు.)
అతడ్ని ఏదో ఒక నేరంలో ఇరికించండి. శత్రువులకు సాయం చేస్తున్నాడని  ఏదో కుట్రలో భాగస్వామిగా చూపించండి.

కాశ్యప: (ముందుకు వచ్చి  వింటాడు) కార్చిచు వెధవ!

ఫ్రా: (త్రిభులతో) లాభం లేదు. ఆ తల అలా తియ్యడం వీలవదు. ఇంకేదైనా ఆలోచించు.

త్రి: ఏమిటీ! ఒక రాజ్యాధినేత అయి ఉండి, అంతలోనే మనసు మార్చుకోవడమా? ఇంత చిన్న విషయం చెయ్యలేని పనా?

(ముందుకు వచ్చి )

కాశ్యప: (త్రిభులతో) నీకు కొరడా వేయిస్తాను.

త్రి: నువ్వంటే నేనేం భయ పడను.  ఈ చుట్టూ ఉన్న వాళ్లందరితోనూ వాగ్యుధ్ధం చెయ్యగలను.  నాతల మీద ఈ కుచ్చు టోపీ  ఉన్నంతకాలం  దేనికీ భయపడను. నా గూని వెనక్కి బదులు ముందుకివచ్చి నీలాగ అయిపోతే మాత్రం,  నేను అసహ్యంగా కనిపిస్తానని భయపడతాను.

కాశ్యప: (పట్టరాని కోపంతో కత్తి దూస్తూ) సభ్యత తెలియని బానిస!

ఫ్రా: శాంతించండి! స్వామీ! శాంతించండి. నాతో రా!
(ఫ్రాన్సిస్, త్రిభులను తీసుకు పోయిన తర్వాత తెర వెనుక నుండి అందరూ ముందుకి వస్తారు)

బహు: ప్రతీకారం! త్రిభులపై పగ తీర్చుకోవాలి.

మరు: లాభంలేదు. అతనికి రక్షణ కవచం చాల బలంగా ఉంది. ఎలా దెబ్బ తీస్తాం? అసలెక్కడ దెబ్బ కొట్టగలం?

పెన్న: ఆ పథకం నా దగ్గర ఉంది… మనందరికీ జరిగిన అన్ని అవమానాలకీ ప్రతీకారం తీర్చుకునే ఉపాయం.  చీకటి పడగానే అందరూ సాయుధులై నన్ను కలవండి. … బుస్సీ భవనపు వెలుపలి గోడ దగ్గర…కాశ్యప ఇంటి గేటు సమీపంలో. ఇంకేవివరాలూ నన్ను అడగవద్దు.

మరు: నీ పాచిక నేనూహించగలను.

పెన్న: నిశ్శబ్దం. అతను వస్తున్నాడు.

త్రి: (తనలో) ఇప్పుడు ఎవరిని మస్కా కొట్టాలి? రాజుగారినా? అబ్బో! అదే జరిగితే భలే మజాగా ఉంటుంది.

(ఇంతలో ఒక రాజసేవకుడు వచ్చి త్రిభుల చెవిలో ఏదో చెబుతాడు)

సేవకుడు:(ప్రకాశముగా)  శ్రీ వేలరీ, విషాదంలో మునిగి ఉన్న ఒక పండు ముదుసలి.  ప్రభువుల దర్శనార్థం వేచి ఉన్నారు.

త్రి: (తనలో) ఈ పిశాచమా! (ప్రకాశముగా) ఓ! తప్పకుండా! శ్రీ వేలరీ గారిని దర్శించడానికి ఉత్సుకతగా ఉందని చెప్పు. (సేవకుడు నిష్క్రమించును)

(తనలో) అద్భుతం! ఈ జోకు ముందు  మిగతావన్నీ దిగదుడుపే!

(ద్వారం దగ్గర ఏదో గందరగోళం,  కలకలం  వినిపిస్తుంది)

(బయటనుండి ఒక గొంతు): ప్రభువులను దర్శించాలి!

ఫ్రా: (స్త్రీలతో సరస సల్లాపాల మధ్య)  ఎవరది లోనికి రావడానికి సాహసిస్తున్నది?

(బయటనుండి ఒక గొంతు): ప్రభువులను దర్శించాలి!

ఫ్రా: వీలు పడదు. వీలు పడదు.

ఇంతలో ఒక పండు ముదుసలి – బవిరిగడ్డం -నెరసిన జుత్తుతో స్టేజి వెనుకనుండి  అందర్నీ తోసుకుంటూ ముందుకి వచ్చి – రాజు ఎదురుగా నిలిచి- కళ్ళల్లో కళ్ళు పెట్టి చూస్తాడు.

(సశేషం)

%d bloggers like this: